Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), vergi denetim ve analiz süreçlerinde yapay zekâ destekli yeni bir döneme geçti. TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü iş birliğiyle geliştirilen KAŞİF sistemi resmen devreye alındı.

Yeni sistemle birlikte mükellef davranışları, beyanlar ve riskli işlemler artık yapay zekâ teknolojileriyle günlük olarak analiz edilecek.

KAŞİF Nedir?

KAŞİF, makine öğrenmesi ve yapay zekâ teknolojilerine dayanan, ön tanımlı kurallardan bağımsız şekilde çalışan bir risk analiz uygulamasıdır.

Sistem, çok büyük verileri günlük olarak inceleyerek riskli durumları erken aşamada tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Önceki Sistemlerden Farkı Ne?

GİB daha önce risk analiz süreçlerinde:

• SARP (Sahte Belge Risk Analiz Programı)

• RİTAP (Riskli İade Takip ve Analiz Programı)

gibi kural tabanlı sistemler kullanıyordu.

KAŞİF ile birlikte artık vergi analizinde yapay zekâ temelli otomatik değerlendirme dönemi başlamış oldu.

KAŞİF Nasıl Çalışıyor?

KAŞİF sistemi 4 temel aşamada çalışıyor:

1. Büyük Veri Toplama

Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat-ihracat, beyanname ve bildirim gibi onlarca farklı veri kaynağı işleniyor.

2. Günlük Analiz

Yaklaşık 4 milyon mükellefin durumu her gün yeniden analiz ediliyor.

3. Davranış Takibi

Mükelleflerin işlem ve davranış değişiklikleri otomatik olarak izleniyor.

4. Risk Tespiti

Şüpheli durumlar yeniden değerlendirilerek riskli mükellefler belirleniyor.

KAŞİF Neyi Tespit Ediyor?

Yeni sistem özellikle:

• Sahte belge düzenleme riski yüksek mükellefleri

• Haksız KDV iadesi talep etme riski taşıyanları

erken aşamada tespit edebilecek.

GİB, sahte belge veya haksız KDV taleplerinin aynı gün içinde belirlenebileceğini vurguluyor.

Amaç: Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele

KAŞİF sisteminin temel hedefi:

• Kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi güçlendirmek

• Vergisel yükümlülüklerin daha hızlı ve etkin şekilde yerine getirilmesini sağlamak

• Dijital vergi dairesi hizmetlerini geliştirmek

olarak ifade ediliyor.

Uzmanlar Uyarıyor: Dijital Denetim Artıyor

Uzmanlar, KAŞİF ile birlikte vergi süreçlerinde dijital denetimin güçleneceğini ve mükelleflerin beyanlarını daha dikkatli ve doğru şekilde hazırlamalarının önem kazandığını belirtiyor.